Aşı

Aşı Nedir?

İnsan ve hayvanlarda hastalık yapma yeteneğinde olan virüs, bakteri vb. mikropların hastalık yapma kudretlerinden arındırılarak ya da bazı mikropların salgıladığı zehirlerin etkisinin ortadan kaldırılarak sağlam kişilere verilmesi için geliştirilen biyolojik maddelere aşı denilmektedir.

Aşı, kişileri hastalıklardan ve hastalıkların kötü sonuçlarından koruyabilmesi için, sağlam ve risk altındaki kişilere uygulanmaktadır.

AşıAşılarölü veya zayıflatılmış mikroorganizma içeren (bakteri veya virüs) ve enfeksiyon hastalıklarının tedavi ve korumasında kullanılan biyolojikürünlerdir. Aşıların etki mekanizması doğal hastalığa benzerdir; her ikisi de bağışıklık sistemini uyarır ve vücuda girmiş olan mikrobu tanır ve hafıza oluşturur.

Daha sonra aynı mikrop vücuda yeniden girdiğinde bağışıklık sistemi onu tanır ve hastalık yapmasına fırsat vermeden yok eder. Hastalığı geçirme ve aşılanma arasındaki enönemli fark aşılanma ile hastalığı geçirmemektir.

Oluşan antikorlar vücutta uzun süre kalırlar ve bu süre içinde aynı mikrop vücuda tekrar girerse,bu mikrobun hastalık oluşturmasına fırsat vermeden ortadan kaldırılmasını sağlarlar.

Herhangi bir aşının koruyucu etki gösterebilmesi için uygun yaşlarda ve uygun aralıklarla yapılması şarttır. Zira aşılarınçocuklara hastalıklara yakalanma riskinin en yüksek olduğu dönemlerdenönce yapılması gerekmektedir.

Başlıca aşı tipleri şunlardır;

Canlı Aşılar: Aşı içerisindeki mikroorganizma canlı olmakla birlikte vücut için tamamen zararsız hale getirilmiştir. Verem, kızamık, kızamıkçık ve kabakulak aşıları bunaörnektir.

Ölü Aşılar:Aşıda kullanılan mikroorganizmalaröldürülmüştür. Ancak vücudu uyararak antikor dediğimiz koruyucu maddelerin yapılmasını sağlayacaközellikleri korunmuştur. Boğmaca aşısı bunaörnektir.

Subünit Aşılar: Aşıda kullanılan mikroorganizmalaröldürüldükten sonra parçalanarak,bu parçalardan vücudu uyararak koruyucu antikorların yapılmasını sağlayacak parçaları aşı yapımında kullanılmaktadır.Örnek olarak Hepatit B ve Grip aşıları verilebilir.

Toksoid Aşıları:Bu tür aşılarda mikroorganizmaların kendileri kullanılmaz. Bazılarınınürettiği zehirlerçeşitli kimyasal maddelerle işlenir ve hastalık yapıcı etkileri yok edilerek aşı yapımında kullanılır. Tetanoz ve difteri aşıları bu tip aşılardır.

Aşının Yararları Nelerdir?

Aşıların sağladığı en büyük yarar toplum sağlığının devam ettirilmesidir. Aşılaröncelikle uygulandıkları kişileri hastalıktan korur ancak hastalıktan korunan kişiler mikropları diğer kişilere taşıyamayacağı için aşılanmamış kişilere de hastalığın geçişi engelleneceği için onlar da korunabilir.

Enfeksiyon hastalıklarının yarattığı bireysel hasar ve maliyet yanında kısa sürede büyük kitlelere ulaşması sonucu oluşturduğu etkiçok daha büyük olmaktadır. Hastalığın oluşmasınıönlemek her zaman tedavi etmektençok daha kolay ve anlamlıdır. Hastalıklar zaman zaman hiçbir şekilde tedavi edilemeyecek sorunlara ve kalıcı hasarlara yol açabilmektedirler.

Aşı Nasıl Korur?

Aşılamanın arkasındaki fikir, hastalığı geçirmek zorunda kalmadan o hastalığa karşı bağışıklık sağlayıp korunmaktır. Aşılar hastalıklara sebep olan mikrobun tümü veya hastalık yapan parçaları kullanılarak oluşturulur.Örneğin kızamık hastalığının aşısında kızamık virüsü,  Menenjit hastalığının aşısında bu hastalığa neden olan Haemophilus influenzae tip b (Hib) bakterisinin parçaları kullanılır.

Aşıların içerisinde  bulunan mikroplar yaölüdür ya da hastalık yapamayacak kadar zayıflatılmıştır. Aşılarla vücuda verilen mikroplara karşı bağışıklık sistemi aynen hastalığın mikrobuna karşı verdiği cevabı verir ve antikorlar oluşturur. Oluşan bu antikorlar yıllarca vücutta kalır ve daha sonra esas mikropla karşılaşınca hastalık yapmasına fırsat vermeden mikrobuöldürür. Yani yine bağışıklık sistemi devreye girer amaönemli bir farkla:Çocuğunuz hastalanmadan!

Aşılar NasılÜrünlerdir?

Aşılar bazı kişilerde uygulandıkları yerde kızarıklık ve ağrı gibi hafif yan etkiler gösterebilen güvenilirürünlerdir.

Aşılar hastalığa neden olan mikrobun tamamı veya hastalık yapan parçalarını içerir ve bağışıklık sistemini uyararak mikrobun tanınmasını ve mikrop vücuda girdiğinde hastalık yapmasına izin vermeden onun yok edilmesini sağlar.

Aşılar +2 - +8 derece saklama koşullarına uyulduğu sürece son kullanma tarihlerine kadar etkinliklerini korurlar.

Aşı Yapılmaması Gereken Durumlar

Zannedildiğinin aksine, aşıların yapılmasını engelleyecek faktörlerçok kısıtlıdır. Halkımız tarafından inanılan ve bu nedenleçocukların aşıya götürülmesini engelleyen hafif ateş, ishal gibi durumların  bir engel teşkil etmediği artık bilimsel araştırmalar ile kanıtlanmıştır.

Hangi Hastalıklar AşılarlaÖnlenebilmektedir?

Suçiçeği, Hepatit A, Hepatit B, Hib (Menenjit), Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Boğmaca, Zatürre (pnömokokal zatürre),Çocuk felci, Kızamıkçık, Difteri, Tetanoz, Kuduz, Meningokok (erişkin menenjiti)

Aşılar SadeceÇocuklukÇağında mı Kullanılabilir?

Aşılarınçoğunluğuçocuklukçağında uygulanmasına rağmen aşıların sadeceçocuklar veçocuklukçağı için olmadığının unutulmaması gereklidir. Adolesan ve erişkinler tetanoz ve difteri tekrar dozlarını yaptırmalıdır.Çocukluğunda hepatit A, hepatit B, kızamık, kızamıkçık, kabakulak veya suçiçeği geçirmemiş veya bu hastalıklara karşı aşılanmamış kişiler erişkin yaşlarda da güvenle aşılanabilmektedir ve bu hastalıklar ileri yaşlarda geçirildiğindeçok daha ağır geçirildiği için aşılanmaları büyükönem taşımaktadır.

ÇocuklukÇağı Aşıları NedenÇokÖnemlidir?


AşıYeni doğmuş bebekler annelerinden aldıkları antikorlarla pekçok hastalığa karşı korunurlar. Ancak bu korunma sadece aylarlaölçülen bir süre devam eder ve azalarak kaybolur. Yeni doğanlar, boğmaca gibi bazı hastalıklara karşı anneden geçen antikorlara da sahip değildir.

Bebekler aşılanmazsa ve hastalığın mikrobu ile karşılaşırsa vücudu hastalıkla savaşacak kadar güçlü olmayabilir. Aşılar bulunmadanönce pekçok bebek günümüzde aşılarla korunulabilen hastalıklar nedeniyleölmekteydi. Aynı mikroorganizmalar günümüzde de halen dolaşmaktadır ancak bebekler aşılar sayesinde korunmakta ve bu sayede bu hastalıklar artık pek görülmemektedir.

Birçocuğun aşılanması toplum bağışıklaması açısından daönem taşımaktadır. Aşılanmışçocuklar sayesinde mikrobun dolaşması ve yayılımı azalacak veözellikle aşılanmamış olançocuklar veya erişkinler veya aşı yaşı henüz gelmemiş minik bebekler (örneğin kızamık aşısı 9 ay-1 yaş civarında yapılır) veya tıbbi sebeplerden dolayı (örneğin lösemiliçocuklar) aşılanamayanlar da korunacaktır. Aşılanan kişiler hastalık mikrobunu taşıyıp yaymayacağı için bu kişilere bulaşma riski de azalacaktır. Aşılama ile hastalığın görülme oranı azalabilir veya tamamen hastalık ortadan kalkabilir (örneğinçiçek hastalığında olduğu gibi)

Aşılar NedenÇok Küçük Yaşta Yapılıyor?

Çünkü aşılarla korumaya aldığımız hastalıklarçok küçük yaşlardaçocuklarda görülüyor.Örneğin tüm Hib menenjiti vakalarının%60’ı bir yaş altında görülüyor,  bu da Hib menenjiti aşısını bir yaşındanönce yapmazsak bebeğimizi bu enfeksiyona karşı risk altında tutarız anlamına gelir. Aynı şekilde boğmaca’nın ciddi komplikasyonları için en büyük risk grubu 6 aylıktan küçük bebeklerdir ve boğmaca’ya bağlıölümlerin%84’ü yine 6 aylıktan küçük bebeklerde görülmektedir.

 Aşıların uygulanacağı yaş grupları tesadüfen seçilmemektedir. Aşı yapılacak yaş, hastalıktan korunulması gereken ve aşıya en iyi cevabın alınacağı en erken yaş olarak belirlenmekte ve bu sonuçlara uzun yıllar süren klinik araştırmalar sonucunda ulaşılmaktadır.

    Aşı ile ilgili düşüncenizi paylaşın
    Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Hastane.com.tr'nin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi ve Facebook.com'daki profilini ilgilendirmektedir.
    BU SAYFAYI PAYLAŞFacebook'ta paylaş

    SAĞLIK HABERLERİTüm HaberlerSağlık Haberleri Rss
    Maden Suyu İle Vücut Dengenizi Koruyun
    Az Uyku Öğrenmeyi Zorlaştırıyor
    510 Gram Doğdu, Hayata Tutundu
    Uyutulmadan Safra Kesesi Ameliyatı Oldu
    Bebek Maması Satan Eczanelere İşletme Zorunluluğu
    Dirençli Sıtma Paraziti Yayılıyor
    Spor Yapmadan Baklava Dilimi Kaslara Kavuşun
    Ölümcül Tiroit Kanserini Yendi Literatüre Girdi
    Kayısı Çekirdeği Kansere Birebir
    Kenan Işık, Almanya'ya Sevk Edildi
    Fazla Kilolarından Latin Dansıyla Kurtuldu

     

    [Hata Bildir]